مبلغ جدید کالابرگ ۱۴۰۵؛ چه سناریوهایی مطرح است؟

در بررسی خبرهای مربوط به کالابرگ الکترونیکی، مهم‌ترین نکته برای یک خانواده معمولی این است که «آیا مبلغ کالابرگ بالا می‌رود و از چه زمانی؟». فعلاً هیچ رقم قطعی اعلام نشده، اما تقریباً همه مسئولان قبول دارند که مبلغ فعلی (حدود یک میلیون تومان به ازای هر نفر) جوابِ گرانی‌های چند ماه اخیر را نمی‌دهد.

بر اساس جمع‌بندی خبرها، چند سناریو روی میز است؛ از افزایش محدود ۲۰ تا ۳۰ درصدی تا پیشنهادهایی برای دو برابر شدن مبلغ و رسیدن آن به حدود دو میلیون تومان. در عمل، محتمل‌ترین سناریو طبق تحلیل‌ها افزایش حدود ۵۰ تا ۶۰ درصدی است که اگر اجرا شود، اعتبار هر نفر به حدود یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌رسد؛ اما همه‌چیز به بودجه دولت و تصمیم نهایی قبل از مراحل بعدی طرح بستگی دارد.

در ادامه سعی می‌کنم خیلی ساده و فشرده بگویم الآن وضعیت کالابرگ دقیقاً در چه مرحله‌ای است، چه پیشنهادهایی مطرح شده و به‌عنوان یک خانوار مشمول، چه انتظاری می‌توانید داشته باشید.

وضعیت فعلی کالابرگ؛ فعلاً همان مبلغ قبلی

بر اساس خبرهای منتشرشده، تا آخر تیر و حتی در پرداخت تیرماه، اعتبار کالابرگ بدون تغییر و با همان رقم قبلی پرداخت شده است. یعنی:

• وعده افزایش مبلغ داده شده، اما هنوز عملی نشده است.
• کالابرگ فعلی قدرت خرید گذشته را ندارد، چون قیمت سبد کالاهای مشمول حدود ۶۸٪ بالا رفته است.
• فعلاً خانوارها همان مبلغ یک میلیون تومانی را دریافت می‌کنند، مگر اینکه در ماه‌های بعد تصمیم جدیدی اجرایی شود.

چیزی که در این مرحله مهم است، این است که افزایش مبلغ «قطعی نشده» اما «در دستور کار دولت و مجلس» است. یعنی شما فعلاً باید روی همان مبلغ قبلی حساب کنید، نه ارقام بالاتر.

زمان احتمالی اجرای افزایش مبلغ کالابرگ

در خبرها چند بار اشاره شده که:

• قرار بود افزایش از اردیبهشت اعمال شود، اما به خاطر ادامه بررسی‌ها عقب افتاد.
• پیش‌بینی شده بود که اگر افزایش نهایی شود، از مرحله خرداد یا بعد از آن اجرا شود.
• همچنین گفته شده در صورت تصویب، «مابه‌التفاوت اردیبهشت» می‌تواند همراه با کالابرگ ماه اجرای افزایش پرداخت شود.

اما نکته مهم این است که تا همین اواخر، چند بار رسماً اعلام شد:

• در خرداد و تیر تغییری در مبلغ اعمال نشده است.
• سخنگوی دولت و وزیر تعاون تأکید کرده‌اند که «به دلیل کمبود منابع»، فعلاً افزایش انجام نشده.

پس اگر شما منتظرید ببینید «از کِی» مبلغ تغییر می‌کند، باید حواستان به اطلاعیه‌های رسمی ماه‌های آینده باشد. هنوز تاریخ قطعی برای اجرا اعلام نشده، اما گفته‌اند تصمیم نهایی قبل از مراحل بعدی طرح گرفته می‌شود.

سه سناریوی اصلی برای افزایش مبلغ کالابرگ

در بررسی‌هایی که انجام شده، وزارت تعاون سه مدل رسمی برای افزایش مبلغ کالابرگ پیشنهاد داده است. هر کدام از این سناریوها زاویه نگاه متفاوتی دارند:

سناریوی اول: افزایش بر اساس سبد ۲۸۰۰ کالری

در این مدل، مبنا یک «سبد غذایی واقعی» است که برای هر فرد حدود ۲۸۰۰ کالری در روز تأمین می‌کند. یعنی:

• انواع اقلام خوراکی مورد نیاز روزانه (نه فقط چند قلم محدود) در محاسبه لحاظ می‌شود.
• کالاهایی مثل محصولات کشاورزی، صیفی‌جات و… هم در نظر گرفته می‌شود، حتی اگر مستقیماً وابسته به دلار نباشند.
• چون قیمت این اقلام در ماه‌های اخیر شدیداً بالا رفته، نتیجه محاسبه، افزایش نسبتاً زیاد مبلغ کالابرگ خواهد بود.

نقطه قوت این سناریو این است که بیشتر به واقعیت هزینه‌های خانواده نزدیک است. نقطه ضعفش هم هزینه سنگین برای دولت است؛ یعنی احتمال دارد به خاطر محدودیت بودجه، اجرای کامل این مدل سخت باشد.

سناریوی دوم: تمرکز روی ۱۱ قلم اصلی کالای اساسی

در این سناریو، دولت فقط روی همان ۱۱ قلم اصلی که از ابتدا در طرح بودند تمرکز می‌کند؛ مثل:

• لبنیات
• برنج
• روغن
• حبوبات
• قند و شکر
• گوشت و چند قلم دیگر

در این مدل:

• میوه و سبزیجات و خیلی از اقلام روزمره دیگر در محاسبه سبد لحاظ نمی‌شود.
• افزایش مبلغ محدودتر است و فشار مالی کمتری به بودجه وارد می‌کند.

نکته منفی این رویکرد این است که با مخارج واقعی خانواده‌ها فاصله دارد، چون بسیاری از هزینه‌های روزمره شما در این ۱۱ قلم خلاصه نمی‌شود.

سناریوی سوم: افزایش حداقل ۲۵ درصدی بر اساس نرخ ارز

اینجا مبنا «تغییر نرخ ارز» بعد از حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی است. طبق این نگاه:

• قبلاً بخشی از کالاها با ارز ترجیحی تأمین می‌شدند.
• بعد از تغییر سیاست، همه این کالاها با نرخ‌های بالاتر تأمین شد و قیمت‌ها جهش کرد.
• حالا پیشنهاد شده برای جبران این فاصله قیمتی، حداقل ۲۵٪ به مبلغ کالابرگ اضافه شود.

این مدل نسبت به دو سناریوی قبلی «محافظه‌کارانه‌تر» است؛ یعنی افزایش زیادی روی کاغذ نمی‌دهد، اما از نگاه برخی مسئولان، با منابع فعلی شاید عملی‌تر باشد.

چه ارقامی برای مبلغ جدید کالابرگ مطرح شده است؟

در خبرها اعداد مختلفی شنیده می‌شود؛ از افزایش‌های کوچک تا دو برابر شدن. خلاصه ارقام پیشنهادی یا مطرح‌شده تا امروز چنین است:

• افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی (مثلاً از ۱ میلیون به حدود ۱.۲ تا ۱.۳ میلیون تومان).
• افزایش ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومانی برای هر نفر.
• رسیدن مبلغ به حدود ۱ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان بر اساس نرخ ارز.
• افزایش تا سقف ۱۰۰٪ و رسیدن به حدود ۲ میلیون تومان برای هر نفر.

با این حال، وقتی تورم واقعی مخصوصاً در بخش خوراکی‌ها را کنار این اعداد می‌گذاریم، تحلیل‌ها می‌گویند:

• افزایش ۲۰ درصدی اصلاً با شرایط فعلی هم‌خوانی ندارد.
• با توجه به رشد قیمت‌ها، یک افزایش منطقی باید حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد باشد.

یعنی اگر این نگاه اجرا شود، مبلغ یک میلیون تومانی به حدود ۱.۵ تا ۱.۶ میلیون تومان برای هر نفر می‌رسد. اما فعلاً هیچ‌کدام از این ارقام، مصوبه قطعی نیستند.

دهک‌بندی و حذف دهک‌های بالاتر از کالابرگ

یکی از بحث‌های مهمی که در خبرها دیده می‌شود، «هدفمند شدن» بیشتر کالابرگ است. چند نکته مهم در این بخش:

• نمایندگان می‌گویند منابع محدود است و باید بیشتر روی دهک‌های پایین تمرکز شود.
• پیشنهاد شده ۳ دهک پردرآمد از دریافت افزایش کالابرگ حذف شوند.
• در بعضی صحبت‌ها از بازگشت به دهک‌بندی و تمرکز روی ۶ یا ۷ دهک پایین درآمدی گفته شده است.

نتیجه عملی برای شما این است که:

• احتمال دارد در تصمیم نهایی، همه مشمولان فعلی افزایش یکسانی نگیرند.
• ممکن است فقط دهک‌های پایین (مثلاً ۳ یا ۶ دهک) و خانواده‌های دارای ۳ فرزند و بیشتر افزایش بیشتری دریافت کنند.

بنابراین اگر جزو دهک‌های بالاتر باشید، احتمال اینکه افزایش شامل شما نشود وجود دارد؛ البته این موضوع هنوز نهایی نشده است.

چرا با وجود تورم، مبلغ کالابرگ ثابت مانده است؟

در حالی که طبق آیین‌نامه‌های حمایتی، قرار بوده افزایش هزینه سبد کالاها «فصلی» بررسی و از طریق افزایش کالابرگ جبران شود، چند مانع اصلی مطرح شده است:

• کمبود منابع مالی و کسری بودجه: بارها گفته شده دولت حتی برای تأمین کالابرگ فعلی هم فشار زیادی را تحمل می‌کند.
• نگرانی از ایجاد تورم بیشتر: برخی مسئولان می‌گویند هر افزایش یارانه‌ای اگر بدون منبع پایدار باشد، می‌تواند خودش به تورم دامن بزند.
• برنامه برای یافتن «منبع پایدار»: رئیس‌جمهور و سخنگوی دولت تأکید کرده‌اند که افزایش فقط زمانی انجام می‌شود که منبع مالی مطمئن پیدا شود.

در عمل، به‌جای افزایش مبلغ، فعلاً روی طرح‌هایی مثل «تخفیف روی برخی کالاها مثل لبنیات و روغن» کار شده؛ هرچند خود مسئولان هم می‌دانند این تخفیف‌ها به تنهایی جای افزایش اعتبار را نمی‌گیرد.

تورم مواد غذایی و فشار روی خانوارها

برای اینکه بفهمیم چرا این‌قدر روی افزایش مبلغ تأکید می‌شود، کافی است به آمار رسمی تورم نگاه کنیم:

• از دی سال قبل تا پایان فروردین امسال، شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی بیش از ۳۰٪ رشد کرده است.
• در همین چهار ماه، تورم ماهانه بین ۵ تا ۹.۴ درصد متغیر بوده است.
• بخش خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در ۴ ماه بیش از ۵۰.۷٪ گران شده‌اند.
• فقط بخش خوراکی‌ها ۵۰.۹٪ رشد قیمت داشته است.

این اعداد نشان می‌دهد اگر کالابرگ همچنان روی همان یک میلیون تومان برای هر نفر بماند، عملاً قدرت خرید اولیه‌اش را از دست می‌دهد. به همین دلیل است که بسیاری از نمایندگان مجلس می‌گویند:

• افزایش ۲۰ درصدی کافی نیست.
• حداقل باید بین ۵۰ تا ۶۰ درصد رشد داشته باشد تا کمی با واقعیت قیمت‌ها هماهنگ شود.

سوالات متداول

آیا مبلغ کالابرگ قطعاً در سال ۱۴۰۵ افزایش پیدا می‌کند؟

خیر، هنوز هیچ مصوبه قطعی اعلام نشده است. فقط می‌دانیم که دولت و مجلس روی چند سناریو کار می‌کنند و همه بر لزوم افزایش تأکید دارند؛ اما زمان و رقم نهایی بسته به وضعیت بودجه است.

اگر افزایش تصویب شود، شامل همه می‌شود یا فقط دهک‌های پایین؟

بر اساس خبرها احتمال دارد افزایش بیشتر یا کامل فقط برای دهک‌های پایین (مثلاً ۶ یا ۷ دهک) و خانواده‌های پرجمعیت اعمال شود و دهک‌های بالاتر کمتر یا اصلاً افزایش نگیرند. اما هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده است.

آیا مابه‌التفاوت ماه‌های قبل هم پرداخت می‌شود؟

در صحبت‌ها گفته شده اگر افزایش از یک ماه مشخص (مثلاً اردیبهشت) مبنا قرار بگیرد، امکان پرداخت مابه‌التفاوت همراه با مرحله‌ای مثل خرداد وجود دارد. اما چون خود افزایش هنوز تصویب نشده، این موضوع هم قطعی نیست.

چرا با وجود این همه وعده، مبلغ کالابرگ بالا نرفته است؟

طبق توضیحات مسئولان، مهم‌ترین دلیل «کمبود منابع مالی» و «کسری بودجه» است. به همین دلیل، دولت سعی کرده قبل از هر تصمیمی، منبع پایدار برای این افزایش پیدا کند تا اجرای طرح در آینده به مشکل نخورد.

نتیجه بررسی من

در جمع‌بندی، چیزی که برای یک خانواده دریافت‌کننده کالابرگ مهم است این است که: فعلاً باید کالابرگ را همان یک میلیون تومان فرض کنید و روی افزایش آن حساب قطعی باز نکنید. از طرف دیگر، حجم خبرها و فشار تورم نشان می‌دهد افزایش مبلغ دیر یا زود ناگزیر است؛ فقط رقم و دامنه مشمولان آن جای بحث دارد.

اگر سناریوی منطقی ۵۰ تا ۶۰ درصدی که در تحلیل‌ها مطرح شده اجرا شود، مبلغ کالابرگ به حدود ۱.۵ تا ۱.۶ میلیون تومان به ازای هر نفر خواهد رسید، اما تا وقتی مصوبه رسمی اعلام نشده، بهترین کار این است که برنامه‌ریزی هزینه‌های خانه را بر اساس همین رقم فعلی انجام دهید و خبرهای رسمی را دنبال کنید، نه صرفاً اظهارنظرهای پراکنده نمایندگان.

من زینب سردار، کارشناس تیم تحریریه اندرویدها هستم. اگر درباره این موضوع سؤال یا تجربه‌ای دارید، در بخش نظرات با من مطرح کنید.