ownCloud

خب ببین… من یکی از اون آدمایی‌م که همیشه نگران فایلام بودم. یعنی همش فکر می‌کردم اگه گوشیم خراب شه چی؟ اگه لپ‌تاپم رو گم کنم چی؟ همه عکسام، فایل‌های کاریم، همه چی میره؟

اول رفتم سراغ گوگل درایو و این حرفا… ولی همش یه چیزی اذیتم می‌کرد. اون احساس که… خب فایلام کجان؟ رو سرور گوگل؟ کی داره نگاشون میکنه؟ میدونم، میدونم، شاید زیادی پارانوئید به نظر برسم ولی خب همینه دیگه!

تا یه روز یکی گفت چرا نمیری سراغ ownCloud؟ اولش اصلا نفهمیدم چیه، ولی بعد که یه کم خوندم، گفتم وای این دقیقا همون چیزیه که می‌خواستم.

اصلا ownCloud چیه؟ یه توضیح ساده

ببین… ownCloud یه نرم‌افزار فضای ابریه، ولی نه از اون جور فضاهای ابری که همه می‌شناسن. این یارو رو تو خودت نصب می‌کنی رو سرور خودت (یا حتی رو کامپیوتر خونه‌ات اگه بلد باشی).

یعنی چی؟ یعنی فایلات رو یه ابر شخصی نگه می‌داری. مثل اینکه یه گوگل درایو داشته باشی، ولی فقط مال خودت باشه. نه شرکت بزرگی پشتش باشه که داره همه چیو میبینه، نه نگرانی از اینکه فردا بیان بگن اشتراکت تموم شد پول بده.

البته… باید خودت یه سرور داشته باشی. اینم یه کم پیچیدست، قبول دارم. ولی الان کلی سرویس هستن که بهت سرور با ownCloud نصب شده میدن، تو فقط باید ازش استفاده کنی.

نصب و راه‌اندازی… خب یه کم تکنیکاله

من خودم اول یه کم ترسیدم از نصبش. فکر کردم وای باید برم لینوکس یاد بگیرم، کامندلاین و اینا… ولی نه! الان خیلی راحت‌تر شده.

تو بازار کلی شرکت هستن که سرویس ownCloud میدن. یعنی تو فقط ثبت‌نام می‌کنی، یه یوزرنیم و پسورد می‌گیری، بعد میای برنامه‌اش رو رو گوشیت نصب می‌کنی و وصلش می‌کنی به سرورت.

من خودم از یه سرویس ایرانی استفاده کردم (اسمشو نمیگم تبلیغ نشه!) که ماهی یه مبلغ کمی می‌گرفت، ولی خب راحت بود. همه چیزو براش کانفیگ کرده بودن، من فقط وصل شدم و شروع کردم به استفاده.

البته اگه آدم تکنیکالی هستی و دوست داری خودت نصبش کنی، میتونی رو یه سرور VPS یا حتی یه Raspberry Pi توی خونه‌ات نصبش کنی. ولی این یه کم پیچیده‌تره.

برنامه موبایلش… خیلی سادس

وقتی برنامه رو نصب می‌کنی رو گوشیت (که از کافه‌بازار یا گوگل پلی میتونی بگیریش)، اولین چیزی که ازت میخواد، آدرس سروره. یعنی باید بهش بگی کجا باید وصل بشه.

بعد یوزرنیم و پسوردتو میدی، یه دکمه Connect میزنی و… بوم! وصل میشی. الان میتونی همه فایلاتو ببینی که رو سرور هستن.

رابط کاربریش… خب ساده‌س. نه خیلی فانتزی، نه پر از گرافیک‌های شیک، فقط یه لیست از فایلا و پوشه‌ها. ولی همین کافیه، مگه چی می‌خوای؟

همگام‌سازی خودکار – بذار خودش کارشو بکنه

یکی از چیزایی که من خیلی دوسش دارم، همگام‌سازی خودکاره. یعنی میتونی بگی مثلا همه عکسایی که با گوشیم می‌گیرم، خودکار آپلود بشن رو سرور.

من این کارو کردم و… وای چقدر راحت شدم! دیگه نگران نیستم که اگه گوشیم گم بشه یا خراب بشه، عکسام میره. همشون خودکار میرن رو سرور.

البته… یه نکته‌ش اینه که همگام‌سازی خودکار یه کم اینترنت می‌خوره. خصوصا اگه عکسات حجیم باشن. من خودم گذاشتم فقط وقتی که به وای‌فای وصلم، همگام‌سازی بشه. این جوری نگران بسته اینترنتم نیستم.

آپلود فایل‌های حجیم – آره، حتی ویدیوهای بزرگ

تو نسخه جدید (که فکر کنم 4.6.2 بود)، یه قابلیت جدید اضافه شدن که خیلی بهش نیاز بود: آپلود فایلای حجیم.

قبلا اگه میخواستی یه فایل بزرگ آپلود کنی، مثلا یه ویدیو چند گیگی، یا خطا می‌داد یا نصفه راه قطع میشد. ولی الان این مشکل حل شده.

من خودم یه بار یه ویدیوی 3 گیگی رو آپلود کردم، بدون هیچ مشکلی رفت. البته… خب طول کشید، چون حجمش زیاد بود، ولی حداقل تا آخر ادامه داد و قطع نشد.

اشتراک‌گذاری فایلا – با دوستات یا همکارات

یکی دیگه از قابلیتای خوب، اشتراک‌گذاریه. یعنی میتونی یه فایل یا یه پوشه رو با یه نفر دیگه به اشتراک بذاری.

مثلا فرض کن یه پروژه کاری داری با یکی از همکارات. میتونی یه پوشه بسازی، همه فایلای پروژه رو بذاری اونجا، بعد اون پوشه رو با همکارت به اشتراک بذاری. حالا هر دوتاتون میتونید فایلا رو ببینید، ویرایش کنید، چیز جدید اضافه کنید.

من خودم… (یه لحظه، ببخشید باید یه چیزی رو یادداشت کنم… باشه تموم شد) من خودم گاهی وقتا با دوستم یه پوشه مشترک داریم که فیلمای دانلودی رو میذاریم اونجا، هر دومون دسترسی داریم. خیلی راحته.

امنیت و حریم خصوصی – اینجاست که خوب میشه

حالا برسیم به اصل قضیه… امنیت. چرا اصلا بخوایم از ownCloud استفاده کنیم؟ چون ماله خودمونه!

وقتی فایلاتو میذاری رو گوگل درایو یا دراپ‌باکس، اونا میتونن بهشون دسترسی داشته باشن. آره، میگن که ما نگاه نمیکنیم، ولی خب… تکنیکالی میتونن. حتی اگه خودشون نخوان، ممکنه دولتا بیان بگن بده ببینیم.

ولی با ownCloud، فایلات رو سرور خودته. (البته اگه از یه سرویس استفاده کنی، اون سرویس تکنیکالی میتونه ببینه، ولی بازم بهتر از شرکت‌های بزرگه)

همچنین میتونی رمزنگاری فعال کنی، که فایلات به صورت رمز شده ذخیره بشن. یعنی حتی اگه یکی به سرور دسترسی پیدا کنه، نتونه فایلاتو بخونه.

مرور فایلا – مثل یه فایل منیجر معمولی

تو برنامه میتونی مثل یه فایل منیجر معمولی، تو پوشه‌ها بگردی، فایلا رو ببینی، اسمشونو عوض کنی، جابجاشون کنی.

میتونی پوشه جدید بسازی، فایل آپلود کنی، فایل دانلود کنی، حتی فایلا رو مستقیم تو برنامه باز کنی (اگه برنامه مناسبی داشته باشی که اون نوع فایل رو پشتیبانی کنه).

من خودم معمولا تو گوشیم از این برنامه استفاده می‌کنم فقط برای دیدن و دانلود فایلا، ولی همه کاراش رو میشه انجام داد.

ویرایش فایلا – مستقیم تو برنامه؟

حالا این یه کم بستگی به سرورت و تنظیماتش داره… ولی خب، بعضی وقتا میتونی فایلا رو مستقیم تو برنامه ویرایش کنی.

مثلا اگه یه فایل متنی داشته باشی، میتونی بازش کنی، یه چیزی بنویسی، ذخیره‌ش کنی. یا اگه یه تصویر داشته باشی، میتونی یه ویرایش ساده روش انجام بدی.

البته… این قابلیتا خیلی پیشرفته نیستن. برای کارای جدی بهتره فایل رو دانلود کنی، تو برنامه مناسب ویرایش کنی، بعد دوباره آپلودش کنی. ولی برای یه ویرایش سریع، خوبه.

دسترسی از همه جا – گوشی، تبلت، کامپیوتر

یکی از چیزایی که خوبه، اینه که از همه جا میتونی به فایلات دسترسی داشته باشی. برنامه اندروید داره، iOS داره، برای کامپیوتر هم داره، حتی میتونی از طریق مرورگر وب هم وصل بشی.

من خودم تو گوشیم برنامه اندرویدشو نصب کردم، تو لپ‌تاپم برنامه ویندوزشو، و گاهی وقتام که تو دانشگاهم، از طریق مرورگر وصل میشم.

همه چیز همگام میشه، یعنی اگه تو گوشیت یه فایل اضافه کنی، بلافاصله تو کامپیوترتم میبینیش. خیلی راحته.

مقایسه با گوگل درایو و دراپ‌باکس

خب حالا بیاییم یه مقایسه کنیم. گوگل درایو و دراپ‌باکس چه مزایایی دارن؟

اول اینکه راحتن. نصبشون آسونه، استفاده‌شون آسونه، یه مقدار فضای رایگان میدن. همچنین سرعتشون معمولا بالاست، چون سرورای قدرتمند دارن.

ownCloud چی؟ خب… راحت نیست اونقدر. باید یه کم دست‌و‌پا کنی، یا پول بدی برای یه سرویس. فضای رایگان نداره (مگه اینکه خودت سرور راه بندازی). سرعتشم بستگی به سرور خودت داره.

ولی مزیتش کجاست؟ تو کنترل داری! فایلات مال خودته، رو سرور خودته. کسی نمیتونه بهشون دسترسی داشته باشه بدون اجازه تو. همچنین محدودیت حجم نداره، هر چقدر سرورت ظرفیت داشته باشه، میتونی استفاده کنی.

هزینه‌ها… خب یه کم پیچیده‌س

ownCloud خودش رایگانه، یعنی نرم‌افزارش رایگانه. ولی برای استفاده‌ش باید یه سرور داشته باشی، که اون پولی میشه.

اگه بخوای خودت سرور راه بندازی، باید یه VPS بگیری که ماهی چند دلار می‌خواد. یا اگه بخوای توی خونه سرور داشته باشی، باید یه کامپیوتر یا Raspberry Pi بخری که همیشه روشن باشه.

یا اگه بخوای از یه سرویس استفاده کنی که برات نصب کرده، اونم ماهی یه مبلغی می‌خواد.

من خودم… ماهی حدود 10 هزار تومن میدم (این قیمتا ممکنه تغییر کنه البته) که خب نسبت به گوگل درایو و دراپ‌باکس مشابهه.

مشکلات و محدودیتا – باید صادق باشیم

خب باید بگم که ownCloud بدون مشکل نیست. چند تا مشکل داره:

اول اینکه پیچیده‌س. برای یه کاربر معمولی که فقط میخواد فایلاشو بذاره یه جایی، گوگل درایو خیلی راحت‌تره.

دوم اینکه بستگی به سرور داره. اگه سرورت ضعیف باشه، کند میشه. اگه سرورت خاموش بشه، نمیتونی به فایلات دسترسی داشته باشی.

سوم اینکه… (ببخشید یه لحظه باید یه کاری بکنم… باشه برگشتم) سوم اینکه برنامه موبایلش همیشه بهترین برنامه دنیا نیست. گاهی وقتا یه کم باگ داره، گاهی وقتا یه کم کنده.

چه کسایی باید ازش استفاده کنن؟

به نظر من، ownCloud برای همه مناسب نیست. برای کی مناسبه؟

– کسایی که نگران حریم خصوصیشونن – کسایی که فایلای حساس دارن – کسایی که میخوان کنترل کامل داشته باشن – کسایی که یه کم تکنیکالن و میدونن چیکار میکنن

ولی اگه فقط میخوای چند تا عکس و فایل ساده رو ذخیره کنی، گوگل درایو احتمالا بهتره. راحت‌تره، سریع‌تره، و بی‌دردسر.

نکاتی که یاد گرفتم

بذار چند تا نکته بهت بگم که من یاد گرفتم از تجربه استفاده:

اول اینکه، حتما یه بک‌آپ از سرورت داشته باش. یعنی نذار همه فایلات فقط رو اون سرور باشه، یه کپی‌شون رو یه جای دیگه هم داشته باش. چون اگه سرور خراب بشه، همه چی میره.

دوم، همگام‌سازی خودکار رو فقط برای فایلای مهم فعال کن. اگه برای همه چی فعالش کنی، خیلی اینترنت می‌خوره و فضای سرورتم پر میشه.

سوم، رمز عبور قوی استفاده کن. چون اگه یکی رمزتو بفهمه، میتونه به همه فایلات دسترسی داشته باشه.

آینده ownCloud – چی در راهه؟

ownCloud یه پروژه فعاله، یعنی مرتب آپدیت میشه، قابلیتای جدید اضافه میشه. تو نسخه‌های آینده قراره چی اضافه بشه؟ راستشو بخوای نمیدونم دقیق، ولی شنیدم دارن روی بهبود برنامه موبایل کار میکنن.

همچنین یه چیزی به اسم Nextcloud هم هست که یه فورک از ownCloud هستش. یعنی از روی کد ownCloud ساخته شده ولی توسط تیم دیگه‌ای داره توسعه پیدا میکنه. خیلیا میگن Nextcloud بهتر از ownCloud هستش، ولی من خودم هنوز ownCloud دارم و راضیم.

جمع‌بندی نهایی – ارزشش رو داره؟

خلاصه اینکه… ownCloud یه ابزار خوبه برای کسایی که میخوان کنترل کامل رو فایلاشون داشته باشن. نه برای همه مناسبه، نه خیلی آسونه، ولی اگه نیازشو داشته باشی، عالیه.

من خودم راضیم ازش. آرامش خاطری که بهم میده که فایلام رو سرور خودمه، بی‌نظیره. دیگه نگران نیستم که گوگل بیاد اکانتمو ببنده یا فایلامو پاک کنه.

پیشنهادم اینه اگه علاقه‌مندی، یه امتحان کوچیک بکن. یه سرویس ارزون پیدا کن، یه ماه امتحانش کن، ببین با نیازهات جور در میاد یا نه. بعد تصمیم بگیر که میخوای ادامه بدی یا نه.

من که ادامه دادم و فعلا نیتی برای عوض کردن ندارم! ☁️🔒